Đăng ngày: 03:03 26-11-2010
Tại sao vụ kiện Dự luật số 8 lại quan trọng?
Có lẽ trong năm 2010, nước Mĩ có ba vụ kiện lớn nhất là: phiên tòa kiện Dự luật số 8 tiểu bang California vi hiến, kiện Luật “Don’t ask, Don’t tell” của chính phủ liên bang vi hiến, kiện Luật nhập cư tiểu bang Texas vi hiến. Trong đó, giới báo chí Mĩ đặt biệt quan tâm chính là bản án của Chánh thẩm tòa án liên bang Mĩ quận hạt San Francisco, Thẩm phán Vaughn Walker, tuyên phán Dự luật số 8 của tiểu bang California, cấm các cặp đồng tính kết hôn, là vi hiến. Tại sao cả nước Mĩ lại quan tâm sự việc này đến vậy?
Ngày 4.8.2010, tòa án liên bang Mĩ tuyên Dự luật số 8 vi hiến, ngay sau đó hầu hết các hãng thông tấn, báo chí, đài truyền hình lớn nhỏ của Mĩ đều đăng tải kết quả vụ kiện lên trên trang nhất. Nhiều ngày sau, vấn đề này trở thành đề tài của các cuộc nói chuyện chính trị - xã hội trên các chương trình truyền hình như: Maddow show, Downtown shown, Anderson Cooper 360o , Ellen Degeneres show… Rõ ràng vụ kiện Dự luật không chỉ ảnh hưởng đến người đồng tính hay dân cư California mà còn thu hút sự cả nước Mĩ chú ý bởi kết quả vụ kiện có ý nghĩa rất quan trọng, không chỉ về các quyền dân sự công dân của tiểu bang mà nó còn có thể ảnh hưởng đến toàn bộ liên bang cả về Dân sự lẫn Tư pháp, ngoại giao…
1. California là 1 trong những tiểu bang lớn nhất nước Mĩ.
Không ai có thể phủ nhận sức ảnh hưởng của tiểu bang lên hệ thống liên bang Mĩ. Từ kết quả các cuộc bầu cử đến các hoạt động trong bang khiến con mắt báo chí đổ dồn về đây bởi có thể tại nơi này sẽ quyết định kết quả chung cuộc. Dự luật số 8 cấm các cuộc hôn nhân đồng giới tại California từ tháng 11. 2008 như quân domino đầu tiên ngã xuống khiến cho nhiều nghị sĩ ở các tiểu bang khác không thông qua luật hôn nhân đồng giới. Tuy tiểu bang này không có quyền quyết định luật nội bộ của tiểu bang kia nhưng cái đòn tâm lí đã khiến các nghị sĩ bỏ phiếu chống hôn nhan đồng tính. Hiệu ứng dây chuyền cứ thế tiếp diễn.
Vậy khi Dự luật của tiểu bang California chống hôn nhân đồng tính bị tuyên vi hiến thì có thể ảnh hưởng đến lá phiếu của các nghị sĩ của tiểu bang khác cũng theo cái đòn tâm lí ấy. Hiệu ứng domino lại đổi chiều, khiến luật hôn nhân ở nơi khác dễ dàng được thông qua nếu có đệ trình luật.
Ngoài ra, bên ủng hộ Dự luật chủ yếu là các nhóm tôn giáo bảo thủ và tổ chức hôn nhân Hoa kì, bên chống Dự luật là các tổ chức nhân quyền các cá nhân và nhóm tôn giáo có tư tưởng tiến bộ, cả 2 bên đều muốn giành chiến thắng tại California vì hi vọng sẽ tạo ra hiệu ứng domino như mình mong muốn.
2. Kết quả vụ kiện ảnh hưởng đến nhiều Luật liên bang khác.
Những người đi kiện Dự luật 8 không phải chỉ đòi quyền hôn nhân cho riêng bản thân họ mà còn cho cả cộng đồng người đồng tính của tiểu bang. Phán quyết tuyên vi hiến nghĩa là người đồng tính có quyền kết hôn với nhau tại tiểu bang. Theo Luật Defense of Marriage Act (DOMA), chính quyền liên bang không công nhận hôn nhân đồng tính. Luật “Don’t ask, Don’t Tell” cấm người đồng tính công khai phục vụ trong quân đội. Như vậy, ở hiện tại, nếu 1 người nước ngoài kết hôn với 1 người cùng giới tại 1 tiểu bang cho phép hôn nhân đồng tính thì người này vẫn không được cơ quan ngoại giao cấp visa định cư diện hôn phu – hôn thê theo luật DOMA. Hoặc giả như đôi hôn phối đều là người Mĩ kết hôn tại Washington DC – nơi cho phép hôn nhân đồng giới – nhưng sau đó chuyển đến sống tại bang Ohio – nơi cấm hôn nhân và các hình thức kết đôi đồng giới – sẽ không có cơ quan nào chấp nhận cho họ được hưởng các quyền về Thuế tức, Bảo hiểm, và thậm chí nếu 1 người phải nhập viện, người còn lại có thể bị cấm không được phép thăm nuôi, nếu người kia mất, người này cũng không được quyền thừa kế theo luật tiểu bang.
Nhưng nếu một khi Dự luật 8 bị tuyên vi hiến ở cấp Tòa án cao nhất liên bang – Tối cao pháp viện Hoa Kì - như vậy Tối cao pháp viện công nhận quyền kết hôn của mọi công dân và nhà nước cần công nhận quyền này. Hiển nhiên Luật DOMA và DADT lại trở nên vi hiến. Như thế các luật này lại cần bãi bỏ, các cơ quan ngoại giao phải có các quy định mới để cho phù hợp với vấn đề di trú, thừa kế, thuế tức… dẫn đến hàng loạt thay đổi trong các qui định pháp luật.
Đoàn người ăn mừng sau khi có bản án của thẩm phán Walker (Ảnh: AP)
3. Kết quả vụ kiện có thể lan rộng ra các bang khác nếu do Tối cao pháp viện Hoa Kì tuyên phán vi hiến.
Khi Tối cao pháp viện tuyên án, như thế chưa phải đã là kết thúc. Đằng sau bản án là văn bản thi hành án. Văn bản này qui định rõ các đề mà các bên cần thực hiện. Năm 2003, Tối cao pháp viện Hoa kì tuyên phán Luật hình sự hóa tội tình dục đồng tính ở bang Texas vi hiến (vụ Lawrence v. Texas ). Nhưng bản án lại khiến cho Luật hình sự hóa tội đồng tính tại 13 tiểu bang khác bị vô hiệu hóa. Như vậy, dù 13 bang kia không có vụ kiện nào, thì hiệu lực phiên tòa dành cho Texas cũng khiến cho các luật tương tự bị hủy ngay lập tức.
Hiện nay ở Mĩ, hơn 30 tiểu bang có luật chống hôn nhân đồng hoặc các hình thức kết đôi đồng giới. Trường hợp tương tự có thể sẽ xảy ra cho luật chống hôn nhân đồng tính tương tự vụ án năm 2003 nếu Tối cao pháp viện tuyên Dự luật 8 tiểu bang California vi hiến. Như vậy, quá trình thông qua luật hôn nhân đồng giới ở các tiểu bang sẽ trở nên dễ dàng dẫn đến quyền kết hôn dành cho người đồng tính có hiệu lực trên toàn nước Mĩ, các mối quan hệ với người phối ngẫu nước ngoài cũng sẽ được cơ quan ngoại giao Mĩ cấp phép.
4. Nếu phiên tòa không đến được Tối cao pháp viện Hoa Kì hoặc kết quả của Tối cao pháp Viện bất lợi cho người đồng tính California .
Dù kết quả vụ kiện Dự luật số 8 có vi hiến nhưng nếu chỉ dừng lại ở Tòa án liên bang Quận Hạt hay Tóa phá án liên bang số 9, thì hiệu lực của bản án không thể nào làm cho luật liên bang hay luật ở các bang khác bị hủy. Vấn đề hôn nhân đồng giới vẫn sẽ mang tính tiểu bang, do tiểu bang quyết định.
Nhưng nếu cuộc chiến đi tới Tối cao pháp viện Hoa Kì, kết quả vụ kiện lại bất lợi cho người đồng tính, cuộc chiến đòi các quyền dân sự cụ thể là quyền kết hôn của cộng đồng người đồng tính California sẽ gặp nhiều khó khăn. Nghị sĩ tại các bang khác có thể dựa vào đó mà đệ trình các Dự luật tương tự nhằm chống hôn nhân đồng giới. Hiệu ứng Domino sẽ lan truyền không chỉ tại các bang chưa cho phép hôn nhân đồng tính mà ngay cả những bang đã cho phép hôn nhân cũng có thể xuất hiện các Dự luật tương tự Dự luật số 8.
5. Đồng tính là vấn đề tuy cũ nhưng vẫn thay đổi liên tục và được quan tâm tại Mĩ.
Bên ủng hộ Dự luật chủ yếu là các nhóm tôn giáo bảo thủ và tổ chức Hôn nhân từ trước đến nay vẫn không chấp nhận đồng tính luyến ái cùng các quyền bị coi là phá vỡ các giá trị truyền thống. Bên chống đối là các tổ chức nhân quyền, các nhóm tôn giáo tiến bộ thì cho rằng đồng tính là điều bình thường, do vậy các quyền giành cho người đồng tính cần được tôn trọng và kết hôn còn là chuyện cá nhân.
Cuộc chiến chống đối hay ủng hộ Dự luật 8 đã khiến cả 2 bên đổ tiền bạc và công sức. Chỉ tính riêng số tiền vận động cho lần bỏ phiếu Dự luật 8 năm 2008 đã tiêu tốn trên 83 triệu Dollar Mĩ. Đây là số tiền cao nhất từ trước đến nay tại California dành cho các cuộc vận động sau cuộc tranh cử tổng thống. Con số không chỉ dừng lại ở 83 triệu Dollar mà trên thực tế còn cao hơn nhiều, có thể cả hàng trăm triệu Dollar vì phía sau vẫn còn các phiên tòa và vận động hành lang khác.
Ngoài ra còn có sự hiện của các nhân vật nổi tiếng nước Mĩ lên tiếng chống Dự luật số 8 như Gavin Newsom – thị trưởng San Francisco, Cindy McCain và Meghan McCain - Vợ và con gái Cựu ứng viên phó tổng thống Mĩ John McCain, cùng nhiều nhân vật chính trị, diễn viên ca sĩ, những người nỗi tiếng ở Mĩ.
Đặt biệt đứng về phe kiện Dự luật còn có 2 luật sư nổi tiếng nhất nước Mĩ là Theodore Olson và David Boies. Hai người từng là đối thủ của nhau trong vụ kiện kết quả tổng thống Mĩ George W. Bush cha và Al Gore. Chính cái nhìn ủng hộ hôn nhân đồng giới đã kiến 2 người ngồi lại với nhau tạo thành cặp bài trùng để cùng tranh bảo vệ cho thân chủ đi kiện Dự luật. Thêm vào đó, chi phí liên quan đến vụ kiện lại được nhiều ngôi sao Hollywood đóng góp.
Hơn nữa thái độ của báo chí chống Dự luật số 8 góp phần thu hút công luận. Tất cả 10 tờ báo lớn nhất California đều chống lại Dự luật 8 trong đó có Los Angeles Times (tờ báo lớn thứ 4 tại Mĩ) và San Francisco Chronicle, cũng như các báo ở tiểu bang khác như The New York Times (báo giấy lớn thứ 3, báo điện tử lớn nhất tại Mĩ), La Opinión (báo tiếng Tây Ban Nha lớn nhất Mĩ)
David Boies và Theodore Olson trong cuộc họp báo sau phiên tòa (Ảnh: AP)
Cindy McCain trong biểu tượng chống Dự luật số 8 (Ảnh: AP)
5 lí do trên giải thích tại sao không chỉ báo chí mà cả giới Tư pháp Mĩ quan tâm đến vụ kiện. Cuộc chiến chống lại Dự luật số 8 không phải riêng rẽ mà còn có các vụ kiện khác góp phần thúc đẩy quyền đồng tính của cộng đồng Mĩ. 2 thẩm phán ở 2 Tòa án liên bang tuyên Luật “Don’t ask, Don’t tell” và Defense of Marriage Act vi hiến. Cả 3 bản án đều có lợi cho người đồng tính, nhưng cả 3 vẫn chưa kết thúc vì vẫn trong quá trình kháng cáo.
Tòa phán án liên bang Mĩ số 9 cho phép các truyền hình trực tiếp các cuộc tranh biện tuần lễ từ 6.12.2010 xét xem có nên cho phép đứng ra kháng cáo bản án Dự luật số 8 của thẩm phán Vaughn Walker hay không và ai sẽ là người đại diện cho bên kháng.
Nếu tòa chấp nhận cho kháng cáo, chắc chắn rằng ở cấp xét xử cao hơn hơn này, báo chí, chính phủ, người dân sẽ càng quan tâm hơn nữa. Mọi con mắt sẽ để tâm theo dõi. Nhưng từ bây giờ đến ngày nhìn thấy kết quả cuối cùng sẽ phải chờ đợi khá lâu. Phải mất hàng năm trời mới giải quyết xong vụ kiện ở cấp tòa Phá án liên bang và sẽ phải đợi hàng năm trời nữa để có kết quả từ Tối cao pháp viện. Nhưng dù sao, báo chí, giới Tư pháp, chính phủ cũng như người dân sẽ vẫn tiếp tục theo dõi vụ kiện.
Mặt trời vẫn tỏa sáng. Jovanie Narvaez (phía sau) và bạn đời Mark Vaccarino trong khi chờ đợi bản án ngày 4.8.2010 (Ảnh: AP)
No comments:
Post a Comment